Historia klubu

Historia klubu


W roku 2004 minęła 82 rocznica powstania Klubu Sportowego Victoria Częstochowa. Okoliczność ta była wyjątkową okazją przedstawienia i przypomnienia najważniejszych wydarzeń z historii jednego z najstarszych i najbardziej zasłużonych dla naszego miasta klubu, coraz częściej zacierających się w pamięci obecnego pokolenia kibiców i sympatyków sportu. Pomimo,że klub kojarzony jest na ogół z sekcją piłki nożnej, należy pamiętać, iż to właśnie w naszym skromnym stowarzyszeniu pod biało zielonymi sztandarami klubowych barw sukcesy na skalę międzynarodową odnosili kolarze, tenisiści, lekkoatleci, szachiści, a pionierską rolę dla wielu innych dyscyplin sportowych dziś uprawianych pod szyldami wielu częstochowskich klubów sportowych odegrały sekcje bokserska, koszykówki siatkówki kobiet, i wielu innych. W roku jubileuszu 25-lecia w 1947 klub posiadał rekordową liczbę 640 czynnych zawodników, zrzeszonych w 15 sekcjach sportowych, a ciekawostką jest działalność wśród nich sekcji hokeja na lodzie.

Wszystko zaczęło się w roku 1922, kiedy to z inicjatywy garstki działaczy reprezentujących bezdomne, niezorganizowane środowiska sportowe częstochowskiej dzielnicy Ostatniego Grosza, skupione wokół jedenastek piłkarskich pod nazwami "Częstochowianka I", oraz "Częstochowianka II", doszło do zebrania organizacyjnego z władzami ówczesnej fabryki Motte Meillassox obecnej Przędzalni Czesankowej "ELANEX S.A". Jesienią roku 1922 powołało do życia Klub Ogólno Sportowy Fabryk Motte Victoria 1922 Częstochowa, na czele którego jako Prezes Zarządu stanął administrator fabryki Edmund Reimschussel. Pierwszym wiceprezesem został Wincenty Dróżdż, sekretarzem Helena Genzerówna, skarbnikiem Marian Dulla, zaś funkcję gospodarza powierzono Franciszkowi Lichnowskiemu.

Powstanie prężnego klubu w sąsiedztwie zakładu nie było dziełem przypadku. Teren ten jeszcze w końcu XIX wieku był bowiem kolebką sportu kolarskiego nie tylko w okręgu, ale i całej Polsce, a zbudowany tor dzierżyli sportowcy zrzeszeni w klubie Częstochowscy Towarzysze. Powrót na macierze uświęciło powołanie drużyny piłkarskiej w 1922 roku, tworzącej pierwszą sekcję sportową klubu, oraz rozegranie historycznego meczu z miejscowym zespołem częstochowskich Orląt na nowo powstałym boisku. Wielka popularność sportu i chęć rozbudowy klubu sprawiły, iż niewielki teren przyfabryczny nie był w stanie pomieścić wszystkich sportowców. Klub wychodzi z terenu fabryki i wędruje ku miastu. Przystanią staje się boisko przy ul. Narutowicza (obecnie ul. Krakowska).

Tam też mają miejsce największe sukcesy piłkarzy w latach dwudziestych. Zdobyte po raz pierwszy w roku 1925 mistrzostwo Częstochowy było potwierdzeniem dominacji w tej dyscyplinie sportu, wśród 15 istniejących w tym okresie drużyn na terenie miasta. Zespół Uliańskiego, Pabicha, Bartoszka, braci Merdów, Piltzów i wielu innych prekursorów biało zielonych, aż do roku 1928 nie znajdował pogromców w rywalizacjina futbolowym boisku, dokumentując ten fakt zdobyciem na własność historycznego Pucharu Pułkownika Oknińskiego, nagrody przyznawanej za tytuł mistrza Częstochowy. W pierwszej połowie lat dwudziestych obok sekcji piłki nożnej, powstawały i rozwijały swą działalność inne, wśród nich powołana do życia w 1923 roku sekcja kolarska. Początkowo areną zmagań kolarzy stał się wydzierżawiony tor Barylskich przy ówczesnej ul. Dąbrowskiego, gdzie uprawiano kolarstwo torowe. Z chwilą zlikwidowania toru przez jego właścicieli sekcja kolarska przekwalifikowuje się na wyścigi szosowe, a w roku 1927 debiutuje w jej barwach legenda częstochowskiego kolarstwa, późniejszy reprezentant kraju i wielokrotny mistrz szosowy Bolesław Łazarczyk. W roku 1926 dołączają do klubu kolejne sekcje wśród nich pionierskie dla przyszłości tych dyscyplin w mieście sekcje tenisa ziemnego, boksu, lekkiej atletyki, których to zasługi z tego okresu są świadectwem wielkości i prężności nowo powstałego Klubu. Sekcja tenisa ziemnego kierowana przez dr. Artura Frankę, której bazą w latach trzydziestych stały się korty zbudowane na terenie Parku Miejskiego pod Jasną Górą, gdzie Klub znalazł swą nową siedzibę w miejsce odebranego pod budowę szkoły terenu przy ul. Narutowicza, mogła szczycić się wieloma spektakularnymi osiągnięciami z tego okresu, a do najwybitniejszych postaci należy zaliczyć: Józefa Barylskiego i Olgę Courant.

W latach trzydziestych klub ma już ugruntowaną pozycję na sportowej mapie kraju i uznawany jest jako liczący się ośrodek sportu, a fakt ten potwierdzają wielkie, sensacyjne wręcz sukcesy poszczególnych sekcji, by wymienić w tym miejscu zdobycie drużynowego Mistrzostwa w lekkiej atletyce, kolarską dominację Bolesława Łazarczyka w latach 1930-1939 na szosach całego kraju, czy spektakularne osiągnięcia piłkarskiej drużyny, która w roku 1934 była na tytułowych szpaltach sportowej prasy całej Europy za sprawą sensacyjnego pogromu w stosunku 5:4 niezwyciężonej zawodowej, drużyny wiedeńskiego LIBER-TASU, która to kończyła swe triumfalne tourne europejskie na stadionie miejskim im. Marszałka Józefa Piłsudskiego przy ul. Pułaskiego 2. Rok 1934 przyniósł również inne sukcesy na piłkarskim boisku. Drużyna Victorii po raz pierwszy dzięki wygraniu rywalizacji z CKS Częstochowa o mistrzostwo okręgu mogła dostąpić zaszczytu reprezentowania miasta w grach barażowych o I ligę państwową. To podejście niestety zakończyło się porażką już w pierwszym meczu z zespołem wojskowym "Gwiazda" Kielce w stosunku 0:3.

Międzywojenne osiągnięcia sportowców Victorii zasługują na tym większe uznanie, że uzyskane zostały w bardzo trudnych warunkach. Klub skupiał w swych szeregach przede wszystkim młodzież robotniczą z biednej przemysłowej częstochowskiej dzielnicy Ostatniego Grosza, a pomoc świadczoną przez macierzystą fabrykę Motte, ograniczały kryzysy gospodarcze pogrążające cały kraj. Wybuch II Wojny Światowej tylko pozornie przerwał działalność klubu. W konspiracji bowiem odbywały się liczne zawody sportowe a nawet z inicjatywy m.in. działaczy Victorii zawiązał się nieformalny Klub Sportowy pod nazwą "Grom", którego członkami byli sportowcy różnych zrzeszeń działających na terenie miasta przed wybuchem wojny, będący tym samym wyrazem buntu i solidarności wobec represji i terroru niemieckiego okupanta.

Rok 1945, był pierwszym okresem reaktywowania sportu w klubie przez grupę przedwojennych sportowców i działaczy Victorii: Tadeusza Szymańskiego, Mieczysława Mularczyka, Bolesława Łazarczyka, Edwarda Tworkowskiego, Stefana Liczberskiego, którzy to nie bacząc na toczące się jeszcze działania wojenne w dniu 28 marca 1945 roku w prywatnym mieszkaniu Wacława Szmitkowskiego odbyli zebranie, którego efektem była spontaniczna akcja powołania na nowo do życia Victorii. Godnym podkreślenia faktem z roku 1945 jest bohaterska postawa Edwarda Tworkowskiego oraz rodziny państwa Liczberskich, którzy z narażeniem życia przez okres okupacji przechowywali pamiątki i insygnia klubowe, a wśród nich historyczny Sztandar Klubu z roku 1926. Niestety w tym dniu i już nigdy potem nie wszyscy mogli się odliczyć. Pomimo wręcz beznadziejnej sytuacji nikt nie zamierzał się poddawać. Niebawem powracali do Klubu inni, a zapał i determinacja w odbudowie była przeogromna. I tak jak w roku 1922 z pomocą przyszedł opiekuńczy zakład włókienniczy z ulicy Krakowskiej, której to Zarząd wydatną pomocą objął nie tylko reaktywowane sekcje sportowe, ale również podjął działania zmierzające do budowy boisk, a następnie stadionu sportowego w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu Elanex (wówczas Union Tekstil, później Wełna 8).

Ostatecznie ten cel zrealizowano w roku 1960 kiedy oficjalnie ukończono i oddano w ten sposób we władanie klubu nowoczesny kompleks sportowy z 10-tysieczną widownią stadionu piłkarskiego. Następstwem pierwszych powojennych działań były spektakularne sukcesy sportowców biało zielonych, a wśród nich zdobycie złotego medalu na Ogólnopolskich Igrzyskach Włókienniczych w punktacji drużynowej w roku 1946 w Łodzi, wspaniałe osiągnięcia sekcji lekkiej atletyki, która to za sprawą późniejszego mistrza akademickiego Europy, rekordzisty Polski w skoku w dal Zdobysława Stawczyka oraz kolegów z reprezentacji kraju Kazimierza Fabrykowskiego i Stanisława Płonki przeżywała wzniosłe chwile, jak i również mistrzowskie tytuły arcymistrza szachowego Saturnina Limbacha. Pierwsze powojenne lata to również wspomniany na wstępie dynamiczny rozwój innych dyscyplin sportowych i rekordowa liczba skupionych w klubie zawodników. Sekcje wyczynowe, a wśród nich piłkarze ręczni występujący wówczas w I lidze państwowej, sklasyfikowani zostają na 10 miejscu w kraju, koszykarze, tenisiści stołowi, siatkarki, to niektóre przykłady spontanicznie rozwiniętej działalności klubu w tamtym okresie.

Lata pięćdziesiąte weryfikują ostateczny skład sekcji klubowych, a postępująca reorganizacja i racjonalizacja poszczególnych dyscyplin sportowych sprawiają, że wiele z nich znajduje swe miejsce pod szyldami innych stowarzyszeń sportowych, a część zlikwidowanych nigdy już nie zostaje reaktywowanych. Po tych przemianach klub ograniczył swą działalność tylko do czterech z nich, to znaczy: piłki nożnej, tenisa ziemnego, szachowej i kolarskiej, która to kończy swój żywot w klubie Victoria w I połowie lat siedemdziesiątych. Wspominany okres to również największy sukces sportowy w historii sekcji piłki nożnej, która to w roku 1949 po zdobyciu tytułu mistrza Częstochowy i wygraniu barażowych spotkań awansuje pierwszy i niestety dotąd jedyny raz do drugiej ligi państwowej. I chociaż pobyt drużyny trwał tam tylko jeden rok, do dziś pozostają wspaniałe, dramatyczne wspomnienia meczy ligowych, na które ściągały tysiące fanatycznych kibiców, a faktem niepodważalnym są jedyne dotychczas w historii miasta dwukrotne wielkie derby drugoligowe pomiędzy jedenastkami odwiecznych rywali: częstochowskiej Skry i Victorii, które zakończyły się remisem, gdyż po jednym zwycięstwie odniosły obie drużyny. Te mecze były bowiem prawdziwym świętem dla kibiców obu drużyn, a liczba 15 tysięcy widzów w obecności których były toczone do dziś pozostaje rekordem nie do pobicia w naszym mieście. Po degradacji zespół piłkarski jeszcze raz podjął walkę o powrót na zaplecze pierwszej ligi i choć w sportowej rywalizacji okazał się najlepszy, niesprawiedliwą decyzją władz piłkarskich nie został dopuszczony do występów na boiskach II ligi, ze względu na rzekomo mniejszą niż wymagano liczbę drużyn młodzieżowych. Decyzja ta wywołała wielkie oburzenie władz klubu i samych piłkarzy, którzy na znak protestu nie przystąpili do bardzo popularnych i propagandowych dla ówczesnej władzy rozgrywek o Puchar Przewodniczącego Rady Wojewódzkiej. W wyniku tego incydentu część zawodników ukarano dyskwalifikacją, a klub relegowano do najniższej klasy rozgrywkowej. Paradoksalnie decyzja ta miała kolosalne znaczenie dla losów sekcji na kolejne dwadzieścia lat. Tam właśnie na boiskach klasy "B" w roku 1952 narodziła się z 14-, 15-letnich chłopców, zdaniem wielu ludzi związanych z częstochowskim piłkarstwem, najlepsza drużyna klubu, na przestrzeni tych minionych ponad osiemdziesięciu lat, której wielką indywidualnością okazał się Wojciech Pędziach, najpopularniejszy i uznawany za najwybitniejszy talent rodzimej piłki.

W roku 1956 zespół ten po wielokrotnych awansach został zwycięzcą na szczeblu III ligi i po raz drugi w powojennej historii miał szansę awansu do II ligi, jednak nie sprostał w ostatnim etapie spotkań barażowych drużynie Unii Racibórz. Pocieszeniem dla sekcji było osiągnięcie drużyny młodzieżowej z roku 1957, która to wywalczyła Mistrzostwo Śląska i dotarła do ćwierć finału Mistrzostw Polski ulegając dopiero w dwumeczu późniejszemu finaliście tych rozgrywek, Krośniance Krosno. Ugruntowaną pozycję sekcji piłkarskiej, uważanej w latach pięćdziesiątych za najlepszą w Częstochowie, potwierdzała obecność zespołu na boiskach III ligi z małymi wyjątkami do końca lat siedemdziesiątych. Ostateczne poże gnanie zespołu piłkarskiego z boiskami trzeciej ligi państwowej miało miejsce w roku 1983, a kolejne sezony piłkarze spędzali na przemian bądź w klasie okręgowej, bądź w IV lidze, w której występują do chwili obecnej.

Na innych arenach sportowych za ważny sukces klubu uznać należy wyniki osiągane przez kolarzy a wśród nich złoty medal w mistrzostwach Polski młodzików Edwarda Blachnickiego w roku 1952 oraz tenisowy wyczyn Janusza Gruszczyńskiego z roku 1964 kiedy to wywalczył tytuł wice mistrza Polski w grze indywidualnej oraz Teresy Skorkównej mistrzyni Polski juniorek z roku 1957 we wszystkich rywalizacjach od gry pojedynczej zaczynając poprzez grę mieszaną, a na deblu kończąc.

W roku 1994 drużyna tenisowa wygrywając II ligę wywalczyła dla Klubu awans do ekstraklasy. Niebawem jednak sekcja jako już autonomiczna oddzieliła się od klubu, przejmując w kontrowersyjnych okolicznościach historyczne korty w Parku Jasnogórskim a nowi działacze zawiązali Częstochowskie Towarzystwo Tenisowe, które z przyczyn organizacyjnych nie zgłosiło ostatecznie drużyny do rozgrywek ligowych. W barwach klubu Victoria pozostają najmłodsi adepci białego sportu, a pierwsze kroki na kortach pod kierunkiem wspaniałego szkoleniowca Józefa Celta zaczyna stawiać jego syn Dawid, obecnie jeden z najlepszych młodzieżowców w Polsce, Mistrz Polski w deblu oraz wice mistrz kraju w grze pojedynczej z roku 2003.

W dziejach najnowszych, krytycznym dla losów całego klubu, a zamykającym 50-letnią działalność sekcji szachowej, okazał się rok 1998, w którym to najdobitniej uwidoczniły się przemiany zapoczątkowane w Polsce, wielką transformacją ustrójowo-gospodarczą w roku 1989. Klub z uwagi na bardzo trudną sytuacje, długoletniego, patronackiego Zakładu "Elanex" S.A. zmuszony został do samodzielnego funkcjonowania a tym samym znalazł się w krytycznym położeniu ekonomicznym. Desperacja garstki działaczy i sympatyków klubu Z ygmunta Pietraszka, Zbigniewa Kuczery, Sławomira Barańskiego, Janusza Skrzypkowiaka, Wacława Wieczorka, Mariana Tomzy pozwoliła na uratowanie Klubu przed upadkiem.

W roku 1999 zapoczątkowane zostają przemiany w strukturach organizacyjnych klubu, a kontynuatorem i spadkobiercą sportowych tradycji Klubu Ogólno Sportowego Victoria 1922 zostaje Samodzielny Klub Piłkarski Grom Victoria, prowadzący wyczynową sekcję piłkarską oraz młodzieżową szkółkę tenisową.

W 2000 roku klub reprezentowany był przez 5 zespołów piłkarskich: IV ligową drużynę seniorów, młodzieżowy zespół Juniorów Starszych, Juniorów Młodszych, dwie grupy trampkarzy oraz szkółkę piłkarska. Łącznie czynnie uprawiających i zarejestrowanych jest ponad 100 zawodników sekcji piłki nożnej, oraz kilkudziesięciu młodych tenisistów, sekcji reaktywowanej przez obecny Zarząd Klubu w roku 2001.

W 2014 roku klub postawił na szkolenie młodzieży. To właśnie ona obecnie zajmuje kluczowe miejsce w ligach seniorskich.